ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ - ՀՀՀ

ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ - ՀՀՀ

1.   Ռազմավարական հիմնավորում և ամփոփագիր

«Համահայկական համալսարանը» ներկայացվում է որպես նոր սերնդի բարձրագույն ուսումնական հաստատություն, որի նպատակն է ընդլայնել որակյալ կրթության հասանելիությունը Հայաստանում և համախմբել աշխարհասփյուռ հայության մտավոր, մասնագիտական ու բարեգործական ներուժը։ ՀՀՀ-ն մեկ ինտեգրված մոդելի մեջ միավորում է բաց համալսարանի, թվային ուսուցման, հետազոտական համալսարանի և «Հայաստան-Սփյուռք» վերլուծական կենտրոնի սկզբունքները։ 

Հիմնական գաղափարը հետևյալն է. յուրաքանչյուր ընդունակ անհատ պետք է հնարավորություն ունենա ստանալու որակյալ բարձրագույն կրթություն՝ անկախ գտնվելու վայրից, տարիքից, զբաղվածությունից կամ սոցիալ-տնտեսական վիճակից։ Միևնույն ժամանակ, հայ ակադեմիական և մասնագիտական համայնքին ընձեռվում է կառուցակցված հնարավորություն՝ իրենց նպաստը բերելու Հայաստանի գիտելիքային և մարդկային կապիտալի զարգացմանը։ 

ՀՀՀ-ն կոչված է լուծելու երկու առանցքային խնդիր. 

·    Երևանում որակյալ կրթության կենտրոնացվածության պատճառով առաջացած անհավասար հասանելիությունը: 

·    Համաշխարհային հայկական ակադեմիական և մասնագիտական համայնքի չօգտագործված ներուժը: 

Մոդելը հիմնված է Իսրայելի Բաց Համալսարանի փորձի վրա՝ այն ադապտացնելով հայկական համատեքստին և ավելացնելով համահայկական չափում։ Հիմնական նպատակն է Սփյուռքը ֆինանսական աջակցության աղբյուրից վերածել Հայաստանի համար գիտելիքի և մարդկային կապիտալի համաշխարհային ցանցի։ 

Հիմնական սկզբունքները և մոդելի առանձնահատկությունները

·    Բաց մուտք և բարձր չափանիշներ. ՀՀՀ-ն գործում է առանց ընդունելության քննությունների։ Ուսանողներն անցնում են կողմնորոշման փուլ և իրենց կարողությունները ցուցադրում են առաջադիմության միջոցով։ Կարգախոսն է՝ բաց մուտք, խիստ առաջխաղացում, բարձր չափանիշներ։ 

·    Որակավորումների կուտակային համակարգ. Սովորողները կարող են աստիճանաբար կուտակել կրթական կրեդիտներ՝ կարճատև դասընթացներից և միկրո-որակավորումներից մինչև սերտիֆիկատներ, բակալավրի և մագիստրոսի աստիճան։ 

·    Թվային համալսարան. Ի սկզբանե նախագծված է որպես «թվային համալսարան»՝ LMS համակարգով, թվային գրադարանով, վիրտուալ լսարաններով և արհեստական բանականության աջակցությամբ։ Թվային կրթությունը լրացվում է Մարզային Օժանդակ Կենտրոնների ցանցով (Գյումրի, Վանաձոր, Կապան)։ 

·    Համահայկական դասախոսական կազմ. Ստեղծվում է Գլոբալ Համահայկական Դասախոսական Ցանց, որտեղ արտասահմանյան բուհերի հայ պրոֆեսորները ներգրավվում են առանց Հայաստան մշտական տեղափոխվելու անհրաժեշտության։ 

·    Հետազոտություններ և Think Tank. Ձևավորվում են միջդիսցիպլինար հետազոտական կենտրոններ և Համահայկական Վերլուծական Կենտրոն։ 

·    Կայուն ֆինանսավորում. Եկամուտների աղբյուրներն են ուսման վարձը, դրամաշնորհները, բիզնես-գործընկերությունը, բարեգործությունը և Համահայկական Էնդաումենտ (Endowment) հիմնադրամը։ 

Ակադեմիական առաջնահերթություններ

Ոլորտ	Նկարագրություն
Արհեստական բանականություն, IT և Տվյալագիտություն	Տեխնոլոգիական առաջնորդության և թվային տնտեսության զարգացում։
Ագրոտեխնոլոգիաներ և Կայուն Գյուղատնտեսություն	Պարենային անվտանգություն և շրջակա միջավայրի կառավարում։
Պետական Կառավարում և Հանրային Քաղաքականություն	Թվային կառավարում և արդյունավետ հանրային ինստիտուտներ։

Թվային ենթակառուցվածք և մարզային կենտրոններ

PAU-ն թվային համալսարան է, որի ուսումնական միջավայրը (LMS, վիրտուալ լսարաններ, էլեկտրոնային գրադարան) ապահովում է հասանելիություն ամբողջ երկրում։ 

Մարզային Օժանդակ Կենտրոնները (Գյումրիում, Վանաձորում և Կապանում) ծառայում են որպես կամուրջ համայնքների հետ։ Դրանք տրամադրում են համակարգիչներ, ինտերնետ, թիմային աշխատանքի տարածքներ, կրկնուսույցների աջակցություն և քննական կենտրոններ՝ նվազեցնելով թվային անհավասարությունը։ 

Սփյուռքի ներգրավում

Սփյուռքը դիտարկվում է ոչ թե որպես արտաքին դոնոր, այլ որպես համալսարանի ակադեմիական համայնքի անբաժանելի մաս։ 

·    Դասախոսներ. Առցանց դասախոսություններ և ուսանողների ղեկավարում։ 

·    Հետազոտողներ. Համատեղ հետազոտություններ և հրապարակումներ։ 

·    Մենթորներ. Ուսանողների կարիերայի զարգացման աջակցություն։ 

·    Ուսանողներ. Մասնակցություն բակալավրիատի և մագիստրատուրայի ծրագրերին։ 

Առանցքային նախաձեռնություններ.

·    Գլոբալ Հայկական Ակադեմիական Ռեեստրի ստեղծում։ 

·    «ՀՀՀ-ի 100 պրոֆեսոր Սփյուռքից» ծրագիր։ 

·    «Մեկ պրոֆեսոր — մեկ հայկական դասընթաց» մոդել։ 

48-ամսյա ճանապարհային քարտեզ

·    Փուլ I (1–12 ամիս). Նպատակահարմարության ուսումնասիրություն, օրենսդրական վերլուծություն, ճարտարապետության մշակում և խորհրդակցություններ Սփյուռքի հետ։ 

·    Փուլ II (13–24 ամիս). Կառավարման մարմինների ձևավորում, առաջին դասախոսների հավաքագրում, թվային հարթակի գործարկում և առաջին մարզային կենտրոնների բացում։ 

·    Փուլ III (25–36 ամիս). Պիլոտային կրթական ծրագրերի գործարկում, առաջին ուսանողների ընդունելություն և հետազոտական կենտրոնների սկիզբ։ 

·    Փուլ IV (37–48 ամիս). Ինստիտուցիոնալ ակրեդիտացիա, ծրագրերի ընդլայնում, միջազգային գործընկերությունների ձևավորում և Էնդաումենտ հիմնադրամի լիարժեք գործարկում։ 

Ֆինանսական model

Եկամուտների հիմնական աղբյուրներն են՝

1. Ուսման վարձ (մատչելի սակագներ՝ կրթաթոշակային համակարգով)։ 

2. Մասնագիտական և շարունակական կրթություն (միկրո-որակավորումներ)։ 

3. Հետազոտական դրամաշնորհներ և պայմանագրեր։ 

4. Կորպորատիվ գործընկերություն։ 

5. Բարեգործություն և Էնդաումենտ հիմնադրամ։ 

Համահայկական վերլուծական կենտրոն (Think Tank)

PAU-ի վերլուծական կենտրոնն ու հետազոտական օջախները կենտրոնանալու են հետևյալ ուղղությունների վրա. 

·    Մարդկային կապիտալի և կրթության զարգացում։ 

·    Թվային տրանսֆորմացիա և ԱԻ։ 

·    Գյուղատնտեսություն և տարածքային զարգացում։ 

·    Պետական կառավարում։ 

·    Հայաստան-Սփյուռք հարաբերություններ։ 

Առաքելություն, տեսլական և եզրակացություն

PAU-ի կամպուսը մեկ շենք չէ. այն ամբողջ Հայաստանն է, նրա մարզերը, թվային տիրույթը և Սփյուռքի համաշխարհային մտավոր ներուժը։ PAU-ն առաջարկում է նոր ձևաչափ. ոչ թե «Սփյուռքն օգնում է Հայաստանին», այլ «Հայաստանը և Սփյուռքը միասին ստեղծում են գիտելիք»։ 

Հեղինակ՝ Ատոմ Մխիթարյան

Հայեցակարգի ամբողջական տարբերակը կարելի է ստանալ՝ գրելով atom.mkhitaryan@isec.am էլ․հասցեին։